Uitgezette vluchtelingen lopen groot gevaar door onvolledige, achterhaalde en soms misleidende rapportages van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dit concludeert Kees Wessels in het AD van 31 maart 2006. In de ambtsberichten worden gebieden veilig verklaard, terwijl tal van gezaghebbende organisaties daar mishandelingen, verkrachtingen en ontvoeringen constateren.
Kees Wessels trekt zijn conclusie nadat het AD onderzoek heeft verricht naar de ambtsberichten van Iran, Somalië en Soedan. Ook Fred Grünfeld, hoogleraar mensenrechten, onderzocht de kwaliteit van Nederlandse ambtsberichten in twaalf landen en concludeerde dat ze ver onder de maat zijn. Grünfeld stelt dat de situatie bewust positiever wordt geschetst, zodat de overheid minder vluchtelingen hoeft toe te laten. 'Het is kwalijk als je informatie tegen beter weten in anders voorstelt om de schatkist te spekken', zegt de hoogleraar.
Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken) bepaalt aan de hand van de ambtsberichten of vluchtelingen terug moeten naar hun land. Ook de Nederlandse rechter vaart blind op deze lijvige rapportages. In de ambtsberichten van Iran en Somalië zijn bronnen fout of selectief geciteerd. Ook ontbreken rapportages van gezaghebbende internationale organisaties.
Diverse advocaten, Amnesty International en Vluchtelingenwerk Nederland bekritiseren de kwaliteit van nog meer ambtsberichten. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt in een korte reactie dat de ambtsberichten met de 'grootst mogelijke zorgvuldigheid' worden opgesteld. Zo blijft Buitenlandse Zaken volhouden dat het noorden van Somalië veilig is voor minderheden uit andere landsdelen.
Rapporten van onder meer de Verenigde Naties, Unicef, de Amerikaanse overheid en bevindingen van Amnesty International en Artsen zonder Grenzen stellen echter dat de minderheden In Somalië gevaar lopen te worden mishandeld, bestolen en seksueel misbruikt. Het Europese Hof voor de Mensenrechten heeft Nederland al tien keer verboden een Somaliër uit te zetten. Desondanks blijft Buitenlandse Zaken volhouden dat het noorden 'relatief veilig' is voor alle Somaliërs.
Voor minister Verdonk is de zaak helder: alle asielzoekers kunnen terug. 'Er bestaan immers mogelijkheden om Somaliërs gedwongen terug te laten keren naar het relatief veilige gedeelte van Somalië.' Het uitzetten kan beginnen.
Zeker als de Raad van State stelt dat het ambtsbericht deskundig is en boven alle kritiek verheven omdat de Kamer het heeft goedgekeurd. Ontbreken er belangrijke rapporten? Dan zijn die gewogen en te licht bevonden, aldus het rechtscollege. Advocaten laten het er niet bij zitten en stappen naar het Europese Hof voor de Mensenrechten. Daar wegen ze wél alle internationale rapporten mee en verbieden het uitzetten. Minster Verdonk gaat echter gewoon door. Het Hof fluit haar tien keer terug en vraagt geïrriteerd waarom Nederland de rest van de wereld negeert. Na alle 'nederlagen' besluit Verdonk het uitzetten van minderheden naar het noorden op te schorten. In het ambtsbericht van 2005 staat dat de beschrijving over veiligheid uit 2004 nog altijd accuraat is.