Wordt verzorgd (1)
Stichting Een Royaal Gebaar gaat in de komende afleveringen van de Nieuwsbrief op zoek naar mogelijkheden voor ongedocumenteerde migranten (in Nederland vaak omschreven als illegalen) om zich te verzekeren. Ook willen we weten of het mogelijk is dat uitgeprocedeerde asielzoekers via de Stichting Een Royaal Gebaar een collectieve ziektekostenverzekering afsluiten. We legden deze vragen voor aan de FNV, waarvan illegalen lid kunnen worden en die voor haar leden een collectieve zorgverzekering bij Menzis heeft afgesloten, en aan de zorgverzekeraar Agis, die claimt dat iedereen bij hen welkom is en dat iedereen recht heeft op een goede gezondheid.
De FNV
De situatie van meedoen van illegalen aan de FNV Zorgverzekering via Menzis is anders dan de positie van illegalen als (FNV)-vakbondslid. De wetgever verbiedt mensen zonder officiële status in Nederland om zich te mogen aansluiten bij enige zorgverzekeraar, het mag dus niet. Voor asielzoekers is er door de wetgever een speciale regeling getroffen, ook deze groep valt niet ‘formeel’ onder de wetgeving van de Zorgverzekeringswet. Iedere andere officiële ingezetene op het grondgebied van Nederland moet door de zorgverzekeraars geaccepteerd worden. De reden dat de FNV illegalen inschrijft als lid heeft te maken met de positie die deze innemen op de arbeidsmarkt, in het bijzonder met betrekking tot de regels uitbetalen van loon en arbeidswet- en regelgeving werkomstandigheden. In de status van de individuele illegaal – het vreemdelingenrecht – treedt de FNV niet in op en zal hierin ook niet bemiddelen.
John Willemse, medewerker FNV Publieksvoorlichting FNV Vakcentrale
Agis
Hartelijk dank voor uw e-mailbericht, waarin u informeert of het mogelijk is een ziektekostenverzekering af te sluiten voor niet rechtmatig in Nederland verblijvende personen. Helaas is dit niet mogelijk. Om ingeschreven te kunnen worden in de Basisverzekering is het hebben van een verblijfsvergunning nodig. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Agis Zorgverzekeringen, afdeling Klantenservice
Advocaat mr. P. Fischer van de Ghanese kinderen in Alkmaar:
‘Over ziektekosten. Kinderen hebben recht, ongeacht wat dan ook, op medische zorg. Of dat ook betekent dat ze recht hebben voor die kosten te mogen verzekeren weet ik niet. Weet iemand anders ook niet. Als je dit zou willen moet het recht op hulp gelijk worden gesteld aan het recht te mogen verzekeren. Ik zie het niet zo een twee drie. Maar het is een kwestie van nog eens het verdrag nauwkeurig op de zorgwet leggen en te zien welke openingen er zijn.’
Zilveren Kruis Achmea heeft geantwoord op onze vraag. Volgens hen (Rianne Dijkman) is er een ziekenfonds collectief voor asielzoekers. Tel. 071-3670757. We hebben gebeld. “Al onze medewerkers zijn in gesprek. Een ogenblik geduld alstublieft.” Na drieëneenhalf uur hebben we de verbinding verbroken. Asielzoekers hebben misschien alle tijd om op een dergelijke verzekering te wachten, maar deze Nieuwsbrief moest af.
Johan Horeman schrijft aan Een Royaal Gebaar: “Ik heb vandaag naar verschillende verzekeraars gebeld en aangegeven dat het om mensen gaat zonder sofinummer en van buitenlandse komaf. De verzekeraars zijn loyale uitvoerders van overheidsbeleid. Verschillende verzekeraars gaven aan dat dit niet ging (Zilveren kruis, Delta Loyd), anderen dat je wel een aanvraag kon indienen met overlegging van kopieën van documenten (Ohra). Heb ook verschillende websites geprobeerd, ook die van Menzis, maar kon niet inschrijven zonder een acceptabel sofinummer in te voeren. Ik heb uiteindelijk van Agis te horen gekregen dat de mensen gewoon meeverzekerd konden worden. Ik ben al eerder met Agis in contact geweest n.a.v. een vraag over ziekenhuiskosten na een ongeval die ik bij de Johannes Wierstichting had neergelegd. Ik werd verwezen naar Stichting Koppeling die een e-mailadres heeft op agisweb. De betreffende vrouw werkt als schoonmaakster om zichzelf en haar kinderen te onderhouden en de huur te betalen. Niet bepaald een sector waar een vakbond regelend optreden kan, vermoed ik.” Een dag later stuurde Johan ons ook een polis waarop de betreffende vrouw gewoon bij hem in meeverzekerd.
Stichting Een Royaal Gebaar zoekt naar mogelijkheden voor ongedocumenteerde migranten (in Nederland vaak omschreven als illegalen) om zich te verzekeren. Ook willen we weten of het mogelijk is dat uitgeprocedeerde asielzoekers via de Stichting Een Royaal Gebaar een collectieve ziektekostenverzekering afsluiten. Deze keer benaderden we de zorgverzekeraar Delta Lloyd.
Pauline Bok, productmanagement Zorg & Inkomen:
‘Het is bij Delta Lloyd mogelijk om zich aan te melden voor een basisverzekering en eventueel aanvullende verzekering indien er recht op een basisverzekering bestaat conform de Zorgverzekeringswet. Mogelijkheden voor genoemde groepen worden door Delta Lloyd vooralsnog niet aangeboden.’
Stichting Een Royaal Gebaar kreeg ook de volgende reactie toegestuurd:
Vreemdelingen zonder verblijfsvergunning zijn door de bepalingen van de zogenaamde Koppelingswet uitgesloten van overheidsvoorzieningen en collectief gefinancierde regelingen. Zo ook kunnen zij zich niet aanmelden voor de basisverzekering, zoals die vanaf 1 januari van dit jaar voor alle ingezetenen verplicht is. Een verzekering bij een verzekeraar is niet mogelijk. Heeft de persoon echter een geldig identiteitsbewijs, is ons slechts één verzekeringsmogelijkheid bekend: de Global Visitor-verzekering van OOM Verzekeringen in Rijswijk; zie www.oomverzekeringen.nl. Deze verzekering dekt kosten voor bestaande kwalen NIET, maar slechts kosten van onvoorziene risico's. Tevens kan de verzekering maar voor een bepaalde tijd worden afgesloten.
Blijkt een vreemdeling zonder verblijfsvergunning onverzekerbaar, komen de kosten van de noodzakelijke zorg in principe voor eigen rekening. Kan men niet of niet geheel betalen, is het aan de zorgverlener of de zorginstelling om te bepalen of zorg geboden moet worden ondanks de onzekerheid van betaling.
Onder bepaalde voorwaarden kunnen individuele zorgverleners, zoals huisartsen, apothekers, verloskundigen e.a., een beroep doen op de Regeling Stichting Koppeling voor een tegemoetkoming in de geleden inkomensschade. Meestal kan die aanvraag ingediend worden bij de plaatselijke GGD.
Als ziekenhuizen met een onbetaalde rekening blijven zitten, kunnen zij die - na afdoende incasso-inspanningen - als oninbaar afboeken binnen het eigen budget.
Al deze regelingen ontslaan de patiënt niet van zijn betaalplicht, maar acute medische zorg mag betrokkene niet worden onthouden.
Meer informatie over de positie van vreemdelingen zonder verblijfsvergunning en gezondheidszorg kunt u vinden op www.lampion.info.
De ziekenfondsen maken duidelijk dat ze geen uitkomst kunnen bieden bij het financieren van een verzekering voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Hoe zit het momenteel met de zorg die ze krijgen?
Om te voorkomen dat illegaal in Nederland verblijvende mensen verstoken zijn van medische voorzieningen is in 1998 de Regeling Stichting Koppeling opgezet, ook wel het Koppelingsfonds genoemd. Dit fonds dekt de kosten voor medisch noodzakelijke hulp die door zorgverleners wordt gegeven aan ongedocumenteerde migranten die zelf de kosten niet kunnen dragen. Daarbij gaat het om eerstelijnszorg (huisarts en dergelijke) en om spoedeisende hulp in ziekenhuizen. De problematiek verschilt per regio, en daarom zijn er 22 regio’s in Nederland waar instellingen (zoals de GGD) dit fonds beheren en zorgverleners hun declaraties kunnen indienen.
Probleem is echter dat er niet genoeg is gedaan om te zorgen dat ongedocumenteerde migranten, artsen en noodhulporganisaties op de hoogte hiervan zijn. Ook het begrip ‘spoedeisende hulp’ is nogal willekeurig. In de praktijk blijkt bovendien dat uitgeprocedeerde asielzoekers die niet naar het land van oorsprong kunnen terugkeren en vaak jaren in ons land op straat zwerven, meer hulp nodig hebben dan louter spoedeisende. Ook is er een aantal mechanismen die het moeilijk maken voor ze om toegang te krijgen tot de hulp die officieel wel voor hen toegankelijk is (afgelegen plaatsen, ontmoediging). Concreet vertaalt zich dit in twee belangrijke problemen:
Om wie gaat het met name?
Zo lang asielzoekers in een asielprocedure zitten, is het hun niet toegestaan te werken maar zijn ze wel verzekerd. Zodra de procedure is beëindigd en een verblijfsvergunning is afgewezen, zijn ze niet langer verzekerd. In principe kunnen ze dan elk moment worden uitgewezen. Maar dat is niet altijd mogelijk: landen van herkomst bestaan niet meer, willen hen niet terug of geldige reisdocumenten kunnen niet worden geleverd. Daarnaast wil of durft een deel van de uitgeprocedeerde asielzoekers niet terugkeren naar landen als Syrië, Tsjetsjenië of Iran omdat ze getraumatiseerd zijn. Deze mensen verdwijnen in de illegaliteit. Administratief wordt dat ‘met onbekende bestemming vertrokken’ (MOB) genoemd. In wezen gaat het om mensen die op straat terechtkomen, van onderkomen naar onderkomen, van land naar land trekken. Meestal kunnen ze aankloppen voor basale steun bij humanitaire organisaties (zoals kerken en ngo’s). Die helpen bij huisvesting en problemen met de kinderen, maar het verlenen van steun bij de toegang tot de gezondheidszorg is moeilijk. En dat terwijl hun gezondheid meer bedreigd wordt dan dat van andere mensen.
Momenteel zijn er 6000 uitgeprocedeerde asielzoekers (van de oude procedure) met onbekende bestemming vertrokken. Het merendeel van deze mensen verblijft nog steeds in Nederland omdat het niet realistisch is voor ze te vertrekken. Een deel heeft geen papieren om terug te keren, een deel heeft kinderen die uitsluitend Nederlands spreken en hier op school zitten, en een deel durft niet naar het thuisland (christenen uit Syrië, homoseksuelen uit Iran). Daar komen binnenkort nog eens 2000 minderjarige asielzoekers (ama’s) bij. Ze mogen in Nederland verblijven tot ze achttien zijn, maar worden daarna uitgewezen. Dat is bijzonder moeilijk voor jongeren die vaak hun hele schoolopleiding hier gevolgd hebben en geïntegreerd zijn. Velen besluiten dan ook hier te blijven. Geschat wordt dat er in de komende tijd nog eens 2000 uitgeprocedeerde asielzoekers bijkomen. Dit betekent dat in de loop van 2006 en 2007 10.000 mensen uit de zeer kwetsbare groep van uitgeprocedeerde asielzoekers geld noch papieren hebben.
Wat betreft internationale afspraken over mensenrechten of simpelweg op humanitaire grond hebben ze echter wel degelijk recht op toegang tot zorg. Weigeren van deze toegang tot zorg mag nooit een onderdeel vormen van migratiebeleid. Nederland neemt op dit punt internationaal een uitzonderingspositie in. Zorg dient zich uitsluitend op de zorgtaak te richten. Zorg is in principe humanitair. Een humanitaire opstelling van zorgverleners is daarom nooit een politieke daad.
Nederlandse kinderartsen hebben richtlijnen ontwikkeld over hoe ze moeten omgaan met de problematiek van asielzoekerskinderen. Ze hebben ook benadrukt dat kinderen niet uitgezet zouden moeten worden als dat hun gezondheid benadeelt. Het enige wat minister Verdonk hierop heeft laten weten, is dat ze dat ook doet. Ernstig zieke kinderen worden niet uitgezet. Ze geeft aan verdraaid weinig te begrijpen over gezondheid en waardoor gezondheid wordt bepaald. Hoeft ook niet voor iemand die gevangenisdirecteur was, maar op haar ministerie zou toch ten minste één medewerker horen te werken die het wel begrijpt. Die snapt hoe schadelijk het asielbeleid is, met name voor kinderen. Die weet hoe schadelijk het voor kinderen is die vanaf hun geboorte hier wonen, die hier naar school gaan, die Nederlandse tv kijken, die Nederlandse dromen leren dromen, die in het Nederlands denken, om na tien jaar naar een land te worden gestuurd waar ze nog nooit zijn geweest.