Uitgeprocedeerde Congolese asielzoekers worden zonder pardon teruggestuurd naar hun land van herkomst. De minister vindt dat verantwoord. Tot voor kort konden uitgeprocedeerde Congolezen zelfs worden teruggestuurd met op hun papieren een notitie dat ze ooit asiel in ons land hadden aangevraagd. Want ach, het was geen inhoudelijke informatie. Slechts administratief. Niets aan de hand, want wij in Nederland vinden Congo een veilig land. En zelfs als ze daar vermoeden dat je een vluchteling bent, zullen ze je geen haar krenken.

In The Lancet, het meest gerenommeerde tijdschrift voor artsen, zijn nu de uitkomsten gepubliceerd van een onderzoek naar de veiligheid van het land. Conclusie: ‘Congo is the deadliest crisis anywhere in the world over the past 60 years.’  De onderzoekers brachten gegevens bij elkaar van 20.000 huishoudens, en konden zo de gevolgen van de burgeroorlog in kaart brengen. Sinds 1998, het begin van wat wel de ‘Afrikaanse Eerste Wereldoorlog’ wordt genoemd, zijn er 3,9 miljoen mensen gestorven, uitsluitend door die oorlog. Alleen al in de afgelopen 16 maanden vielen er 600.000 doden.

Helaas zijn we in Nederland niet geïnteresseerd in deze grootste humanitaire ramp sinds de Tweede Wereldoorlog. Met lachende gezichten worden de mensen naar Congo teruggestuurd. De minister vindt dat de Congolezen zelf maar moeten uitzoeken hoe ze het daar redden.

Als de Nederlandse ambassadeur in Congo verklaart dat het land veilig genoeg is om er uitgeprocedeerde asielzoekers naar terug te sturen, dan is zij niet voldoende op de hoogte van de situatie in het land. In zekere zin is dat begrijpelijk. Je zit tenslotte in zo’n ambassade vrij geïsoleerd. En je hebt maar met een geselecteerd deel van de bevolking contact, en daartoe behoren niet de mensen die het risico lopen vermoord te worden. Maar als het ministerie in Nederland ook niet op de hoogte is van wat er werkelijk aan de hand is, dan is dat niet goed te praten. Voorafgaand aan het Lancet-artikel hebben vele internationale organisaties immers al aangegeven hoe onveilig Congo is. Dat geldt voor de bevolking die er woont. Maar ook voor mensen van wie je weet of kunt vermoeden dat ze er ooit zijn weggevlucht. En als je op het moment dat je vluchtte niet veilig was, dan ben je dat nu ook niet. De afgelopen jaren is er namelijk niets veranderd. Je kunt je daarom afvragen of het geen misdaad is om die mensen terug te sturen. (Ivan Wolffers)

Bron: The Lancet, 7 januari 2006, nr. 367, blz. 36-43; zie ook www.thelancet.com